जसरि जुठाल्नुमा भाडा पखाल्न लादैमा सुनको करुवा पित्तलको हुदैन त्यसरी नै मानिसले गरेको पेशाले मानिस मानिस नभैकन अरु जात हुदैन / मनुष्य जाति सबै यौटै हुन् / तिमीले मानिसले न गर्नुपर्ने पर्ने कर्म गर्यौ भने मात्र तल्लो
दृष्टिले हेर्छन मानिसहरुले ,के मैले लुगा सिउदैमा म अछुत जाति हुन्छु र विचार गर त सम्झना ? यो समाजको डर
सर छोदिदेउ अब ,तिमि र म भएर सुधार पनि त गर्नु पर्यो नि ! हामि दुइ एक भयौ भने कसैले फुटाउन सक्दैन / तिम्रो लागि म जे गर्न पनि तयार छु /तिमि किन हिच किचाऊछ्यौ /मैले त घर छोडेर हिड्ने बिचार गरिसके / तिमिमात्र नाना थरि कुराहरु सोचिरहेछौ सुरेशले सानो उकालिको चौतारीमा पिपलको बोटमा अडेस लाग्दै यति कुरा भन्दा सम्झना टाउको निहुराएर सुनिमात्र रहेकी थिइन् / घरमा पुगे पछी उसले आफ्नो बाबु सप्ताह बाट फर्केर न आउदैमा सात दिन भित्र सम्झनालाई लिएर गाउ छाड्ने निर्णय गरि सकेको थियो / यो उसको अल्लारे पन बा असामयिक निर्णय थिएन/ देशमा जतातै आन्दोलन र बिकाशको लहर चलिसकेको थियो/ कुनै पनि स्कुल र सार्बजनिक ठाउ हरुमा छुवा छुत निर्मुल पार्ने अभियान देशका बहु संख्यक बुध्दीजीबी वर्ग बाट बिजारोपण भैसकेको थियो/
सुरेशले क्रान्तिमा लाग्ने अठोट गरिसकेकाले पहिले आफुलेनै अछुत जातिसंग सम्बन्ध जोडेर नमूनाको रुपमा देखा पर्ने र आफो भबिष्य लाइ समेत दृस्टी गरि सम्झना संग सम्झौता गर्न खोजि रहेको थियो/ उसले सम्झनालाई हर तरहले योग्य साबित गर्दै अनुनय बिनय साथ प्रस्ताब राख्यो अन्तरजातीय बिबाहको लागि /
उनले भनिन,''यो समाजमा खुले आम असमान सम्बन्धमा जोडिएर हामी कदापि रहन सक्दैनौ / हामीहरु घरको न घाटको हुनेछौ /''परिस्थितिजन्य आशंकाले सम्झनाको अन्तरमन झकझक्याइ सकेको थियो /हामी हरुले यो कुरालाई भविष्यको गर्भमा नै लुकाएर आन्दोलनलाई नेतृत्व दिन सक्छौ/ तर छुट्टा छुट्टै आफ्नो आफ्नो ठाउँ बाट सक्दो सहयोग गर्न म प्रतिबद्ध छु सुरेश/ यसको लागि कलेजबाट नै शन्देस प्रवाहित गर्न सक्नु पर्नेछ याने कि पढाइ अघि बढाउदै पठन पाठन को परिप्रेक्षमा यो कुरा भित्र भित्रै तामेल गर्दै लैजानु पर्नेछ /तिमीलाई कस्तो लाग्छ यो विचार?
सुरेश झल्ल्यास्स भयो र मनमनमा सोच्न थाल्यो/
बाबुको पुरेत्याई पेशामा ठाडै प्रहार हुने गरि परिबारलाई बिचल्लीमा पार्ने काम म बाट हुदैछ भन्ने आभास उसले बल्ल पायो सम्झनाबाट / उ फेरी सोचमा तल्लिन भयो /सम्झनाले मौन भंग गर्दै भनिन ''आज अबेला भैसक्यो सुरेश, हामी जाउँ /
सुरेशका यी सबै कुराहरु सुन्दै सम्झनाले भनिन''हामी दुइजना आफ्नो गाउ छाडेर अन्यत्र कतै गएर हाम्रो अभियान चलाउन सक्नु पर्यो / यसको मतलब हो घर परिवार छाडेर बस्नु / यसो गर्दा हामीलाई बस्ने र खाने खर्च आदिको समस्या पर्न सक्छ /त्यसको लागि के विचार गरेका छौ सुरेश ,तिमीले ''
अँ ,तिमीले ठिक भन्यौ सम्झना ! त्यसको म विचार गर्छु / यसको लागि हामीले केहि न केहि त गर्ने पर्छ / सुरेश यो कुराले केहि झल्यास्स भए जस्तो गरि भन्न थाल्यो, साच्चिकै तिमीमा दुरदर्शिता छ सम्झना ! मैले यो कुरा त सोचेकै थिइन /
के तिमीले सोचेकी छ्यौ त यस बारेमा ? सुरेशले उल्टै प्रतिप्रस्न गर्यो / सम्झनाको मनमा सुरेश जस्तो व्यक्तिको प्राप्ति यो समाजमा कल्पना बाहिरको कुरा थियो/ उनलाई यस्तो प्रस्तावले किम कर्तब्य बिमुढ़ बनायो एक छिनको लागि / यहि सोचलाइ मनमा राखेर होम वर्क गर्ने निधोले दुइजना आफ्नो आफ्नो गन्तब्य तिर लागे /
आदरणीय बुबा,
तपाई विदेश जानु भएको ६ बर्ष पुरा भैसक्यो /घरको हाल खवर त बेला बेलामा आदान प्रदान भएको चिठ्ठी पत्र बाट अबगत गर्दै रहनु भएको छ/ थाहा छ तपैले मलाई छोडेर जादा म कत्री थिए/ मात्र १२ बर्सकी ५ कक्षामा पढ्ने बिद्यार्थी / अब म १८ बर्षकी भैसके / तपाई एक पल्ट पनि घर आउनु भएन/ घरमा आमा संधै पिर गरिरहनु हुन्छ /हजुरमा पहिले जस्तो आँखा देख्नु हुन्न / हाम्रो निर्बाह बिष्ठ हरु कमाएको भरमा नै चली रहेको छ ऐले सम्म त /तर शहरतिरको हावा गाउमा पनि पसी सक्यो/ नया नया डिजाइनका लुगा लाउन थाले मानिसहरुले / अब गाउमा भएका अलि अलि पुराना मानिसहरु बाहेक अरु सबै शहर तिरबाट बनेका तयारी लुगाहरु नै ल्याएर लाउन थालिसके/ हाम्रो निर्बाह न चल्ला जस्तो छ यहाँ /हामी यो ठाउ छाडेर अन्त कतै गएर अर्को कुनै पेशा समाउनु पर्ने
देख्छु/ अब मैले यस .यल .सी .पास गरिसके पछी पढाइ पनि अघि बढाउनु पाए हुने थियो/ मेरो कलेज पढ्ने विचार छ /तपाई छिटै घर आउनु होस / एउटा जरुरि कुरा सल्लाह गर्नु छ /हामीले केहि न केहि गर्नु पर्ने देख्छु/ हामीलाई सानो जाति भनेर सबैले हेप्छन /गाउमा मात्रै यस्तो कुरा गर्छन /सहरतिर भने कसैले जातको वास्ता गर्दैनन्/ एक छत्त भैसक्यो बिस्तार विस्तार /मानिसहरु धेरै अशिक्षित भएर नै यस्तो भेद भाब गरेका हुन् /
मेरो हाइस्कुल को साथी सुरेशले तिमीहरु सार्है नै पिछडिएका छौ, माथि उठ्नु पर्छा/ म सहयोग्चर्छु/
तिमि र म भएर यो गाउमा हुने गरेको छुवाछुत, सानो जाति ,ठुलो जाति भन्ने भेद भाव हटाएर सबै येक हुनु पर्छ / यसको लागि हामीबाट नै शुरु आत गर्नु पर्यो / बाहुनले बाहुनकै जातिसंग मात्र र सङ जातिले आफ्नो जात मिल्ने संग मात्रै बिहे गरेर यो भेद भाव सधै भरि कायम रही रहनेछ / एक जातिले अर्को जातिलाई तल्लो दृष्टिले हेर्ने र मान्छे मान्छेमा ठुलो जात र सानो जात भन्ने चलन हटाउनु पर्छ/ तिमि र म बिबाह गरेर यौटा बाटो देखाउने कम गर्नु पर्यो यो समाजमा / तसर्थ सुरेश र म बिबाह गर्ने अठोट गरेका छौ / तपाइँ छिटै घर आउनुस /मैले जसरि भए पनि हाई स्कूल पुरा गरि सके / अब पढे लेखेको कुराहरुलाई ब्यबहारमा पनि उतार्नु पर्यो / सुरेशको सुझाब मलाई ठिक लागेको छ/ उ जस्तो सुधारबादी सग सम्बन्ध जोडेर हामीले आफ्नो भबिष्य पनि उज्यालो पर्ने छौ /जसरि भए पनि तपाई एक पल्ट घर आउनुस छिटै, बाँकि कुरा पछी गरौला /
छोरी
सम्झना
सुरेश्संग छुट्टिए पछी घर आएर सम्झनाले यो चिठ्ठी लेखेर बाबुलाई पठाएको थिइन् /चिठ्ठी पाएर रण बहादुर केहि आशा, निराशा र आश्चर्यमा डुबुल्की मार्दै घर फर्कियो खाडी बाट / छ बर्षको अविरल संघर्ष पछी खाडी बाट रण बहादुर दुइ मैनाको छुट्टीमा घर आयो/ कुनै अमिरको ढोकामा पालेको काम गरि न्युनतम बेतनमा आफ्नी ज्यान पालेर केहि जोरजाम गर्न ६ बर्स सम्म कुर्नु परेको थियो रण बहादुरलाई/ बल्ल बल्ल केहि रकम बचत गरि घरमा यौटा प्याडल मेशिन किनी दिने र सम्झनालाई स्कुल सकिए पछी हजुरमालाई र आमालाई सिउन सघाउ पुर्याउन सक्छे भन्ने उसको विचार थियो/
त्यसबाट राम्रो आय आर्जन हुने विचार उसले लिएको थियो किनकी ४/५ ओटा गाउको बिचमा यौटा मात्र दमैको घर, बसोबास ले आफ्नो परिबारको गुजारा राम्रोसंग चल्नेछ भन्ने सपना बुनेको थियो मनमनमा /
रण बहादुर आएपछि घर गाउमा यौटा उपनाम पायो उसले ''लाहुरे'' भनेर /एक हप्ता सम्म उसलाई गाउतिर घुम घाम गर्नु र सबैसित क्षेम कुशल पुछ ताछ गर्नु नै मुख्य काम भएको थियो / घरमा छोरीसँग खास कुरा हुन् पाएको थिएन/ गाउमा भेटघाट को क्रममा उसले गाउको मुखियाको घरमा गएर हाजिरी दि सकेको थियो / मुखिया बाट नै उसले उपनाम ''लाहुरे'' पाएको थियो /
बाबु छोरीको सल्लाह अनुसार उसले छोरीका सबै कुरा बुझेर सुरेश्संग भेटघाट गर्ने योजना बनायो र सुरेश कहाँ भेट हुन्छ भनेर उसले खोजि गर्न थाल्यो/ सम्झनालाई पनि सुरेशको घरबारे केहि थाहा थिएन र हाई स्कुलमा मात्र रिजल्ट हेर्न गएको बेलामा मात्र दोहोरो कुरा हुन् पाएको थियो / छोरीको सल्लाह अनुसार लाहुरेले हाई स्कुल बाटै सुरेशको घर पत्ता लगाउने विचार गर्यो र उतैतिर लाग्यो/
जसरि जुठाल्नुमा भाडा पखाल्न लादैमा सुनको करुवा पित्तलको हुदैन त्यसरी नै मानिसले गरेको पेशाले मानिस मानिस नभैकन अरु जात हुदैन / मनुष्य जाति सबै यौटै हुन् / तिमीले मानिसले न गर्नुपर्ने पर्ने कर्म गर्यौ भने मात्र तल्लो
दृष्टिले हेर्छन मानिसहरुले ,के मैले लुगा सिउदैमा म अछुत जाति हुन्छु र विचार गर त सम्झना ? यो समाजको डर
सर छोदिदेउ अब ,तिमि र म भएर सुधार पनि त गर्नु पर्यो नि ! हामि दुइ एक भयौ भने कसैले फुटाउन सक्दैन / तिम्रो लागि म जे गर्न पनि तयार छु /तिमि किन हिच किचाऊछ्यौ /मैले त घर छोडेर हिड्ने बिचार गरिसके / तिमिमात्र नाना थरि कुराहरु सोचिरहेछौ सुरेशले सानो उकालिको चौतारीमा पिपलको बोटमा अडेस लाग्दै यति कुरा भन्दा सम्झना टाउको निहुराएर सुनिमात्र रहेकी थिइन् / घरमा पुगे पछी उसले आफ्नो बाबु सप्ताह बाट फर्केर न आउदैमा सात दिन भित्र सम्झनालाई लिएर गाउ छाड्ने निर्णय गरि सकेको थियो / यो उसको अल्लारे पन बा असामयिक निर्णय थिएन/ देशमा जतातै आन्दोलन र बिकाशको लहर चलिसकेको थियो/ कुनै पनि स्कुल र सार्बजनिक ठाउ हरुमा छुवा छुत निर्मुल पार्ने अभियान देशका बहु संख्यक बुध्दीजीबी वर्ग बाट बिजारोपण भैसकेको थियो/
सुरेशले क्रान्तिमा लाग्ने अठोट गरिसकेकाले पहिले आफुलेनै अछुत जातिसंग सम्बन्ध जोडेर नमूनाको रुपमा देखा पर्ने र आफो भबिष्य लाइ समेत दृस्टी गरि सम्झना संग सम्झौता गर्न खोजि रहेको थियो/ उसले सम्झनालाई हर तरहले योग्य साबित गर्दै अनुनय बिनय साथ प्रस्ताब राख्यो अन्तरजातीय बिबाहको लागि /
उनले भनिन,''यो समाजमा खुले आम असमान सम्बन्धमा जोडिएर हामी कदापि रहन सक्दैनौ / हामीहरु घरको न घाटको हुनेछौ /''परिस्थितिजन्य आशंकाले सम्झनाको अन्तरमन झकझक्याइ सकेको थियो /हामी हरुले यो कुरालाई भविष्यको गर्भमा नै लुकाएर आन्दोलनलाई नेतृत्व दिन सक्छौ/ तर छुट्टा छुट्टै आफ्नो आफ्नो ठाउँ बाट सक्दो सहयोग गर्न म प्रतिबद्ध छु सुरेश/ यसको लागि कलेजबाट नै शन्देस प्रवाहित गर्न सक्नु पर्नेछ याने कि पढाइ अघि बढाउदै पठन पाठन को परिप्रेक्षमा यो कुरा भित्र भित्रै तामेल गर्दै लैजानु पर्नेछ /तिमीलाई कस्तो लाग्छ यो विचार?
सुरेश झल्ल्यास्स भयो र मनमनमा सोच्न थाल्यो/
बाबुको पुरेत्याई पेशामा ठाडै प्रहार हुने गरि परिबारलाई बिचल्लीमा पार्ने काम म बाट हुदैछ भन्ने आभास उसले बल्ल पायो सम्झनाबाट / उ फेरी सोचमा तल्लिन भयो /सम्झनाले मौन भंग गर्दै भनिन ''आज अबेला भैसक्यो सुरेश, हामी जाउँ /
सुरेशका यी सबै कुराहरु सुन्दै सम्झनाले भनिन''हामी दुइजना आफ्नो गाउ छाडेर अन्यत्र कतै गएर हाम्रो अभियान चलाउन सक्नु पर्यो / यसको मतलब हो घर परिवार छाडेर बस्नु / यसो गर्दा हामीलाई बस्ने र खाने खर्च आदिको समस्या पर्न सक्छ /त्यसको लागि के विचार गरेका छौ सुरेश ,तिमीले ''
अँ ,तिमीले ठिक भन्यौ सम्झना ! त्यसको म विचार गर्छु / यसको लागि हामीले केहि न केहि त गर्ने पर्छ / सुरेश यो कुराले केहि झल्यास्स भए जस्तो गरि भन्न थाल्यो, साच्चिकै तिमीमा दुरदर्शिता छ सम्झना ! मैले यो कुरा त सोचेकै थिइन /
के तिमीले सोचेकी छ्यौ त यस बारेमा ? सुरेशले उल्टै प्रतिप्रस्न गर्यो / सम्झनाको मनमा सुरेश जस्तो व्यक्तिको प्राप्ति यो समाजमा कल्पना बाहिरको कुरा थियो/ उनलाई यस्तो प्रस्तावले किम कर्तब्य बिमुढ़ बनायो एक छिनको लागि / यहि सोचलाइ मनमा राखेर होम वर्क गर्ने निधोले दुइजना आफ्नो आफ्नो गन्तब्य तिर लागे /
आदरणीय बुबा,
तपाई विदेश जानु भएको ६ बर्ष पुरा भैसक्यो /घरको हाल खवर त बेला बेलामा आदान प्रदान भएको चिठ्ठी पत्र बाट अबगत गर्दै रहनु भएको छ/ थाहा छ तपैले मलाई छोडेर जादा म कत्री थिए/ मात्र १२ बर्सकी ५ कक्षामा पढ्ने बिद्यार्थी / अब म १८ बर्षकी भैसके / तपाई एक पल्ट पनि घर आउनु भएन/ घरमा आमा संधै पिर गरिरहनु हुन्छ /हजुरमा पहिले जस्तो आँखा देख्नु हुन्न / हाम्रो निर्बाह बिष्ठ हरु कमाएको भरमा नै चली रहेको छ ऐले सम्म त /तर शहरतिरको हावा गाउमा पनि पसी सक्यो/ नया नया डिजाइनका लुगा लाउन थाले मानिसहरुले / अब गाउमा भएका अलि अलि पुराना मानिसहरु बाहेक अरु सबै शहर तिरबाट बनेका तयारी लुगाहरु नै ल्याएर लाउन थालिसके/ हाम्रो निर्बाह न चल्ला जस्तो छ यहाँ /हामी यो ठाउ छाडेर अन्त कतै गएर अर्को कुनै पेशा समाउनु पर्ने
देख्छु/ अब मैले यस .यल .सी .पास गरिसके पछी पढाइ पनि अघि बढाउनु पाए हुने थियो/ मेरो कलेज पढ्ने विचार छ /तपाई छिटै घर आउनु होस / एउटा जरुरि कुरा सल्लाह गर्नु छ /हामीले केहि न केहि गर्नु पर्ने देख्छु/ हामीलाई सानो जाति भनेर सबैले हेप्छन /गाउमा मात्रै यस्तो कुरा गर्छन /सहरतिर भने कसैले जातको वास्ता गर्दैनन्/ एक छत्त भैसक्यो बिस्तार विस्तार /मानिसहरु धेरै अशिक्षित भएर नै यस्तो भेद भाब गरेका हुन् /
मेरो हाइस्कुल को साथी सुरेशले तिमीहरु सार्है नै पिछडिएका छौ, माथि उठ्नु पर्छा/ म सहयोग्चर्छु/
तिमि र म भएर यो गाउमा हुने गरेको छुवाछुत, सानो जाति ,ठुलो जाति भन्ने भेद भाव हटाएर सबै येक हुनु पर्छ / यसको लागि हामीबाट नै शुरु आत गर्नु पर्यो / बाहुनले बाहुनकै जातिसंग मात्र र सङ जातिले आफ्नो जात मिल्ने संग मात्रै बिहे गरेर यो भेद भाव सधै भरि कायम रही रहनेछ / एक जातिले अर्को जातिलाई तल्लो दृष्टिले हेर्ने र मान्छे मान्छेमा ठुलो जात र सानो जात भन्ने चलन हटाउनु पर्छ/ तिमि र म बिबाह गरेर यौटा बाटो देखाउने कम गर्नु पर्यो यो समाजमा / तसर्थ सुरेश र म बिबाह गर्ने अठोट गरेका छौ / तपाइँ छिटै घर आउनुस /मैले जसरि भए पनि हाई स्कूल पुरा गरि सके / अब पढे लेखेको कुराहरुलाई ब्यबहारमा पनि उतार्नु पर्यो / सुरेशको सुझाब मलाई ठिक लागेको छ/ उ जस्तो सुधारबादी सग सम्बन्ध जोडेर हामीले आफ्नो भबिष्य पनि उज्यालो पर्ने छौ /जसरि भए पनि तपाई एक पल्ट घर आउनुस छिटै, बाँकि कुरा पछी गरौला /
छोरी
सम्झना
सुरेश्संग छुट्टिए पछी घर आएर सम्झनाले यो चिठ्ठी लेखेर बाबुलाई पठाएको थिइन् /चिठ्ठी पाएर रण बहादुर केहि आशा, निराशा र आश्चर्यमा डुबुल्की मार्दै घर फर्कियो खाडी बाट / छ बर्षको अविरल संघर्ष पछी खाडी बाट रण बहादुर दुइ मैनाको छुट्टीमा घर आयो/ कुनै अमिरको ढोकामा पालेको काम गरि न्युनतम बेतनमा आफ्नी ज्यान पालेर केहि जोरजाम गर्न ६ बर्स सम्म कुर्नु परेको थियो रण बहादुरलाई/ बल्ल बल्ल केहि रकम बचत गरि घरमा यौटा प्याडल मेशिन किनी दिने र सम्झनालाई स्कुल सकिए पछी हजुरमालाई र आमालाई सिउन सघाउ पुर्याउन सक्छे भन्ने उसको विचार थियो/
त्यसबाट राम्रो आय आर्जन हुने विचार उसले लिएको थियो किनकी ४/५ ओटा गाउको बिचमा यौटा मात्र दमैको घर, बसोबास ले आफ्नो परिबारको गुजारा राम्रोसंग चल्नेछ भन्ने सपना बुनेको थियो मनमनमा /
रण बहादुर आएपछि घर गाउमा यौटा उपनाम पायो उसले ''लाहुरे'' भनेर /एक हप्ता सम्म उसलाई गाउतिर घुम घाम गर्नु र सबैसित क्षेम कुशल पुछ ताछ गर्नु नै मुख्य काम भएको थियो / घरमा छोरीसँग खास कुरा हुन् पाएको थिएन/ गाउमा भेटघाट को क्रममा उसले गाउको मुखियाको घरमा गएर हाजिरी दि सकेको थियो / मुखिया बाट नै उसले उपनाम ''लाहुरे'' पाएको थियो /
बाबु छोरीको सल्लाह अनुसार उसले छोरीका सबै कुरा बुझेर सुरेश्संग भेटघाट गर्ने योजना बनायो र सुरेश कहाँ भेट हुन्छ भनेर उसले खोजि गर्न थाल्यो/ सम्झनालाई पनि सुरेशको घरबारे केहि थाहा थिएन र हाई स्कुलमा मात्र रिजल्ट हेर्न गएको बेलामा मात्र दोहोरो कुरा हुन् पाएको थियो / छोरीको सल्लाह अनुसार लाहुरेले हाई स्कुल बाटै सुरेशको घर पत्ता लगाउने विचार गर्यो र उतैतिर लाग्यो/
दृष्टिले हेर्छन मानिसहरुले ,के मैले लुगा सिउदैमा म अछुत जाति हुन्छु र विचार गर त सम्झना ? यो समाजको डर
सर छोदिदेउ अब ,तिमि र म भएर सुधार पनि त गर्नु पर्यो नि ! हामि दुइ एक भयौ भने कसैले फुटाउन सक्दैन / तिम्रो लागि म जे गर्न पनि तयार छु /तिमि किन हिच किचाऊछ्यौ /मैले त घर छोडेर हिड्ने बिचार गरिसके / तिमिमात्र नाना थरि कुराहरु सोचिरहेछौ सुरेशले सानो उकालिको चौतारीमा पिपलको बोटमा अडेस लाग्दै यति कुरा भन्दा सम्झना टाउको निहुराएर सुनिमात्र रहेकी थिइन् / घरमा पुगे पछी उसले आफ्नो बाबु सप्ताह बाट फर्केर न आउदैमा सात दिन भित्र सम्झनालाई लिएर गाउ छाड्ने निर्णय गरि सकेको थियो / यो उसको अल्लारे पन बा असामयिक निर्णय थिएन/ देशमा जतातै आन्दोलन र बिकाशको लहर चलिसकेको थियो/ कुनै पनि स्कुल र सार्बजनिक ठाउ हरुमा छुवा छुत निर्मुल पार्ने अभियान देशका बहु संख्यक बुध्दीजीबी वर्ग बाट बिजारोपण भैसकेको थियो/
सुरेशले क्रान्तिमा लाग्ने अठोट गरिसकेकाले पहिले आफुलेनै अछुत जातिसंग सम्बन्ध जोडेर नमूनाको रुपमा देखा पर्ने र आफो भबिष्य लाइ समेत दृस्टी गरि सम्झना संग सम्झौता गर्न खोजि रहेको थियो/ उसले सम्झनालाई हर तरहले योग्य साबित गर्दै अनुनय बिनय साथ प्रस्ताब राख्यो अन्तरजातीय बिबाहको लागि /
उनले भनिन,''यो समाजमा खुले आम असमान सम्बन्धमा जोडिएर हामी कदापि रहन सक्दैनौ / हामीहरु घरको न घाटको हुनेछौ /''परिस्थितिजन्य आशंकाले सम्झनाको अन्तरमन झकझक्याइ सकेको थियो /हामी हरुले यो कुरालाई भविष्यको गर्भमा नै लुकाएर आन्दोलनलाई नेतृत्व दिन सक्छौ/ तर छुट्टा छुट्टै आफ्नो आफ्नो ठाउँ बाट सक्दो सहयोग गर्न म प्रतिबद्ध छु सुरेश/ यसको लागि कलेजबाट नै शन्देस प्रवाहित गर्न सक्नु पर्नेछ याने कि पढाइ अघि बढाउदै पठन पाठन को परिप्रेक्षमा यो कुरा भित्र भित्रै तामेल गर्दै लैजानु पर्नेछ /तिमीलाई कस्तो लाग्छ यो विचार?
सुरेश झल्ल्यास्स भयो र मनमनमा सोच्न थाल्यो/
बाबुको पुरेत्याई पेशामा ठाडै प्रहार हुने गरि परिबारलाई बिचल्लीमा पार्ने काम म बाट हुदैछ भन्ने आभास उसले बल्ल पायो सम्झनाबाट / उ फेरी सोचमा तल्लिन भयो /सम्झनाले मौन भंग गर्दै भनिन ''आज अबेला भैसक्यो सुरेश, हामी जाउँ /
सुरेशका यी सबै कुराहरु सुन्दै सम्झनाले भनिन''हामी दुइजना आफ्नो गाउ छाडेर अन्यत्र कतै गएर हाम्रो अभियान चलाउन सक्नु पर्यो / यसको मतलब हो घर परिवार छाडेर बस्नु / यसो गर्दा हामीलाई बस्ने र खाने खर्च आदिको समस्या पर्न सक्छ /त्यसको लागि के विचार गरेका छौ सुरेश ,तिमीले ''
अँ ,तिमीले ठिक भन्यौ सम्झना ! त्यसको म विचार गर्छु / यसको लागि हामीले केहि न केहि त गर्ने पर्छ / सुरेश यो कुराले केहि झल्यास्स भए जस्तो गरि भन्न थाल्यो, साच्चिकै तिमीमा दुरदर्शिता छ सम्झना ! मैले यो कुरा त सोचेकै थिइन /
के तिमीले सोचेकी छ्यौ त यस बारेमा ? सुरेशले उल्टै प्रतिप्रस्न गर्यो / सम्झनाको मनमा सुरेश जस्तो व्यक्तिको प्राप्ति यो समाजमा कल्पना बाहिरको कुरा थियो/ उनलाई यस्तो प्रस्तावले किम कर्तब्य बिमुढ़ बनायो एक छिनको लागि / यहि सोचलाइ मनमा राखेर होम वर्क गर्ने निधोले दुइजना आफ्नो आफ्नो गन्तब्य तिर लागे /
आदरणीय बुबा,
तपाई विदेश जानु भएको ६ बर्ष पुरा भैसक्यो /घरको हाल खवर त बेला बेलामा आदान प्रदान भएको चिठ्ठी पत्र बाट अबगत गर्दै रहनु भएको छ/ थाहा छ तपैले मलाई छोडेर जादा म कत्री थिए/ मात्र १२ बर्सकी ५ कक्षामा पढ्ने बिद्यार्थी / अब म १८ बर्षकी भैसके / तपाई एक पल्ट पनि घर आउनु भएन/ घरमा आमा संधै पिर गरिरहनु हुन्छ /हजुरमा पहिले जस्तो आँखा देख्नु हुन्न / हाम्रो निर्बाह बिष्ठ हरु कमाएको भरमा नै चली रहेको छ ऐले सम्म त /तर शहरतिरको हावा गाउमा पनि पसी सक्यो/ नया नया डिजाइनका लुगा लाउन थाले मानिसहरुले / अब गाउमा भएका अलि अलि पुराना मानिसहरु बाहेक अरु सबै शहर तिरबाट बनेका तयारी लुगाहरु नै ल्याएर लाउन थालिसके/ हाम्रो निर्बाह न चल्ला जस्तो छ यहाँ /हामी यो ठाउ छाडेर अन्त कतै गएर अर्को कुनै पेशा समाउनु पर्ने
देख्छु/ अब मैले यस .यल .सी .पास गरिसके पछी पढाइ पनि अघि बढाउनु पाए हुने थियो/ मेरो कलेज पढ्ने विचार छ /तपाई छिटै घर आउनु होस / एउटा जरुरि कुरा सल्लाह गर्नु छ /हामीले केहि न केहि गर्नु पर्ने देख्छु/ हामीलाई सानो जाति भनेर सबैले हेप्छन /गाउमा मात्रै यस्तो कुरा गर्छन /सहरतिर भने कसैले जातको वास्ता गर्दैनन्/ एक छत्त भैसक्यो बिस्तार विस्तार /मानिसहरु धेरै अशिक्षित भएर नै यस्तो भेद भाब गरेका हुन् /
मेरो हाइस्कुल को साथी सुरेशले तिमीहरु सार्है नै पिछडिएका छौ, माथि उठ्नु पर्छा/ म सहयोग्चर्छु/
तिमि र म भएर यो गाउमा हुने गरेको छुवाछुत, सानो जाति ,ठुलो जाति भन्ने भेद भाव हटाएर सबै येक हुनु पर्छ / यसको लागि हामीबाट नै शुरु आत गर्नु पर्यो / बाहुनले बाहुनकै जातिसंग मात्र र सङ जातिले आफ्नो जात मिल्ने संग मात्रै बिहे गरेर यो भेद भाव सधै भरि कायम रही रहनेछ / एक जातिले अर्को जातिलाई तल्लो दृष्टिले हेर्ने र मान्छे मान्छेमा ठुलो जात र सानो जात भन्ने चलन हटाउनु पर्छ/ तिमि र म बिबाह गरेर यौटा बाटो देखाउने कम गर्नु पर्यो यो समाजमा / तसर्थ सुरेश र म बिबाह गर्ने अठोट गरेका छौ / तपाइँ छिटै घर आउनुस /मैले जसरि भए पनि हाई स्कूल पुरा गरि सके / अब पढे लेखेको कुराहरुलाई ब्यबहारमा पनि उतार्नु पर्यो / सुरेशको सुझाब मलाई ठिक लागेको छ/ उ जस्तो सुधारबादी सग सम्बन्ध जोडेर हामीले आफ्नो भबिष्य पनि उज्यालो पर्ने छौ /जसरि भए पनि तपाई एक पल्ट घर आउनुस छिटै, बाँकि कुरा पछी गरौला /
छोरी
सम्झना
सुरेश्संग छुट्टिए पछी घर आएर सम्झनाले यो चिठ्ठी लेखेर बाबुलाई पठाएको थिइन् /चिठ्ठी पाएर रण बहादुर केहि आशा, निराशा र आश्चर्यमा डुबुल्की मार्दै घर फर्कियो खाडी बाट / छ बर्षको अविरल संघर्ष पछी खाडी बाट रण बहादुर दुइ मैनाको छुट्टीमा घर आयो/ कुनै अमिरको ढोकामा पालेको काम गरि न्युनतम बेतनमा आफ्नी ज्यान पालेर केहि जोरजाम गर्न ६ बर्स सम्म कुर्नु परेको थियो रण बहादुरलाई/ बल्ल बल्ल केहि रकम बचत गरि घरमा यौटा प्याडल मेशिन किनी दिने र सम्झनालाई स्कुल सकिए पछी हजुरमालाई र आमालाई सिउन सघाउ पुर्याउन सक्छे भन्ने उसको विचार थियो/
त्यसबाट राम्रो आय आर्जन हुने विचार उसले लिएको थियो किनकी ४/५ ओटा गाउको बिचमा यौटा मात्र दमैको घर, बसोबास ले आफ्नो परिबारको गुजारा राम्रोसंग चल्नेछ भन्ने सपना बुनेको थियो मनमनमा /
रण बहादुर आएपछि घर गाउमा यौटा उपनाम पायो उसले ''लाहुरे'' भनेर /एक हप्ता सम्म उसलाई गाउतिर घुम घाम गर्नु र सबैसित क्षेम कुशल पुछ ताछ गर्नु नै मुख्य काम भएको थियो / घरमा छोरीसँग खास कुरा हुन् पाएको थिएन/ गाउमा भेटघाट को क्रममा उसले गाउको मुखियाको घरमा गएर हाजिरी दि सकेको थियो / मुखिया बाट नै उसले उपनाम ''लाहुरे'' पाएको थियो /
बाबु छोरीको सल्लाह अनुसार उसले छोरीका सबै कुरा बुझेर सुरेश्संग भेटघाट गर्ने योजना बनायो र सुरेश कहाँ भेट हुन्छ भनेर उसले खोजि गर्न थाल्यो/ सम्झनालाई पनि सुरेशको घरबारे केहि थाहा थिएन र हाई स्कुलमा मात्र रिजल्ट हेर्न गएको बेलामा मात्र दोहोरो कुरा हुन् पाएको थियो / छोरीको सल्लाह अनुसार लाहुरेले हाई स्कुल बाटै सुरेशको घर पत्ता लगाउने विचार गर्यो र उतैतिर लाग्यो/
No comments:
Post a Comment