कचल्टिएको घाउ
(आदरणीय पाठक हरुमा छन्द कविता र फाट्ट फुट्ट गजल पस्कंदै आएकोमा लेखन विधामा केहि परिबर्तन गरि लेख,कथा आदि बाट पनि स्वादमा भिन्नता प्रदान गर्ने बिचारले यो लेख प्रस्तुत गरेको छु/ लामो लेख पढ्न धेरैलाई अरुचिकर हुने कुरा प्रस्टै छ ता पनि यसलाई निरन्तरता दिई लेख्दै जादा उपन्यास को रुप लेला कि भनेर कम्मलमा सातु मुछ्ने प्रयास गर्दैछु / हुन सक्छ समयाभावले भालुकोकम्पट पनि )
सुरेश र सम्झनाको घर एकै ठाउमा न भए पनि उनीहरु दुवै जना आठ कक्षाको देखि संगै पढ्दै आएका हुन् /
सुरेशका बाबुको पेशा साधारण खेति पाति र गाउको पुरेत्याई नै मुख्य भएकाले यौटा मात्र छोरालाई गाउकै पाठशालामा
भर्ना गरि दिएका थिए / तर सात कक्षा पास गर्नासाथ सुरेशले गाउ छाडेर जिल्ला सदर मुकाम को हाई स्कूलमा आठ कक्षाको पढाइ पढ्न जानु पर्यो / पण्डित सोमनाथ ले पनि जिन तिन पाठशालाको खर्च जुटाएर छोरालाई हाई स्कूलमा
पढाउने इरादा राखेका थिए /
ता पनि अंग्रेजी स्कूलमा न पढाइ आफ्नो पेशा संग सम्बन्धित कर्म काण्ड तिर नै लगाउने बिचार उनको थियो /हुँदा हुँदै सुरेश र सम्झना दुबैले टेस्ट पास गरे / एस यल सी परिक्षा दिनु पूर्व उनीहरुको एक अर्कासंग भेट भएको थिएन / परिक्षा दिने क्रममा फेरी एकपल्ट सुरेश र सम्झना संगै भए /
सम्झना लजालु स्वभावकी, संधै गम्भीर मुद्रामा रहने र कसैसंग पनि बढ्ता हेलमेल गर्दैन थिन / समयानुसार शिक्षा प्राप्त गर्दै जाँदा आत्मा बिस्वास बढ्नुको बदला उनि हीन भावना को शिकार हुँदै गईन / बढ्ता सोच्ने र सोचेर मात्र अघि बढ्ने उनको आदत थियो /
एकदिन उनले अकस्मात सुरेशलाई सोधिन ''तपाइको घर कहा हो''? सुरेशले यो कुरा उनलाई सोध्न धेरै पहिले देखि जमर्को गरिरहेकै थियो तर आंट गर्न सकेको थिएन /मुसुक्क हाँसेर उल्टै प्रति प्रस्न गर्यो र उसले भन्यो ''तिम्रो कहा हो नि भनन पहिले '' दुबैबाट प्रस्न मात्र गरियो /उत्तरमा दुबैजनाले जवाफ फर्काएनन /यस एल सी परिक्षा सकियो / दुवै आफ्नो आफ्नो बाटो लागे / परिक्षा सकिए पछी सुरेशलाइ रिजल्ट न भएसम्म उनका बाबुले कर्म काण्ड र केहि संस्कृत को अध्ययन गर्ने तिर सल्लाह दिएका थिए / आफुलाइ यजमान सगाउ पगाउ हुन्छ भनेर सुरेशलाई कहीं न पठाउने बिचार उनको थियो /
उतातिर सुरेशले भने संगै एस एल सी गरेकाले कलेजमा पनि सम्झना संगै हुने अनुमान लगाउन थालि सकेको थियो किन कि पढाइमा दुवै जना उत्तिकै जेहेन्दार थिए /
समय बित्दै जाँदा सुरेशले पनि बाबुको पेशागत काममा हाते मालो गर्न थालिसकेको थियो / एक दिन सोमनाथ्लाई सप्ताहको सिलसिलामा जिल्ला बाहिर हप्ता दस दिन बिताउन पर्ने भयो /घर तर्फको यजमान हरुको तिथि पर्व टिपोट बनाएर जिम्मा दी उनि त्यस तर्फ लागे / एक हप्ताको लागि सुरेशलाई जिम्मेबारी आइपर्यो /यसै सिलसिलामा सुरेशलाई एक दिन एका बिहानको बाटो काटेर याजमान्कहा श्राद्ध गराउन जान पर्ने भयो / पहिले न गएको गाउ ठाउ भएकोले उ यजमानको नाम थर खोज्दै बाटो लाग्यो / बीच बाटोमा पुगेपछि उसले यौटा खरको छाना भएको घर देखेर उतैतिर लाग्यो/ घरनेरै पुगेपछि उसले पिढीमा यौटी बुढी आमा लुगा सिएर बसिरहेकी देख्यो र नजिकै गएर सोध्यो
''आमा,कटर बोटे माइला अर्जेलको घर जाने बाटो थाहा छ तपाइलाई ''
''थाहा छ बाबु .यहाबाट सिधै जाउ र धारा काटेपछि तलतिर झर्नु ,दुइ घर छाडेर तेस्रो घर उनको हो / किन र बाबु,कहाबाट आएका हौ ''/ भनेर प्रतिप्रश्न गर्दै थिइन् यतिकैमा घर भित्रबाट एउटी युवती बाहिर निस्किइन / उसले झट्ट देख्यो र यसो अक्मकायो / तर ति केटि तुरुन्तै भित्र पसिहालिन / सुरेशलाइ देख्नासाथ न मालुम चिनिन कि चिनिनन ,तर उसले सम्झना पो रहिछन भनेर चिनी हाल्यो / '' हस आमै म लागें'' भनेर आफ्नो बाटो लग्यो / बाटोमा उ बिचार गर्दै सोच्न थाल्यो / के मैले त्यहा सम्झनालाई नै देखेको हुँ त ?
के तिनको घर त्यहि त्यहि हो त ? दमैकी छोरी हुन त यिनी आदि आदि /
सुरेशको नौ कक्षा देखि टेस्ट परिक्षा सम्म घनिष्ठ साथि भएर पढेकी सम्झनाको बारेमा उसले यो भन्दा पहिले नै कलेज पनि यौटै हुने सम्भाबनाले मनमा एक किसिमको तासको घर बन्न शुरु भै सकेको थियो / गाउमा प्राइमरी स्कूल पढ्दा उसको गाऊ र सम्झनाको गाऊ छुट्टा छुट्टै भएको हुनाले पनि सम्झनाको बारेमा केहि लख काट्न सकेको थिएन उसले /उसलाई याद आयो कि टेस्टको रिजल्ट हेर्न जादा एक पल्ट सम्झनाले तपाइको घर कहाँ हो भनेर सोधेकी थिइ /तर उसले त्यसै टारेको थियो / कलेज पछिको पढाइमा दुबैको चाहनामा कलेज यौटै हुने अठोट मनमा राखेर त्यसै अनुसार गर्ने उ चाहन्थ्यो / आज त्यहा सम्झनालाई देख्दा उ कता कता सपनामा पो रहेछु जस्तो भान पर्न थाल्यो उसलाई /
आफु ताक्छु मुढो बन्चरो ताक्छ घुँडो भन्ने उखान झैँ भई उसलाई /
यतिकैमा उ जजमान कहा पुगेर बाबुको आज्ञा अनुसार काम गर्न थाल्यो / काम सिध्याएर अलि पर सम्म बाटोमा यो झोली बोकेर गुरुलाई पुर्याएर आउ छोरा भनेर माइलो अर्ज्यालले १० बर्षको छोरा संतनुलाई साथ् लगाई पठाइदिए / सुरेशले त्यो गाउको आनीबानी संतनु संग बुझ्ने मौका पायो र छोटै भएपनि त्यो गाउको बारेमा जानकारी लियो /बास्तबमा तिनी सम्झना नै रहिछन र उनको बाबु रणबहादुर परियार खाडीमा काम गर्न गएको र सम्झनाको घरमा हजुरआमा र आमा संग बसेर पढाई चालु राखेको कुरा थाहा पायो /पेशाबाट त्यति सारो स्कूल थेग्न सक्ने आर्जन न हुँदा पनि बाबुले खाडीबाट पढाइ खर्च धानी रहेको कुरा उसले बुझ्यो /
संतनुले उसलाई सम्झनाको बारेमा धेरै कुरा बतायो र यो पनि थाहा पायो कि उनीहरु दमै जाति भएपनि अरु जस्तो न भएर घरमा सबै शाकाहारी , धर्म कर्म प्रति झुकाब भएका र गाउभरी यहि सदाचारको कारण सबैमा चर्चित रहेको जानकारी पायो / खोला तरिसके पछी संतनुले हस त गुरुजी म जान्छु अब भनेर फर्कियो /
सुरेशको मनमा एक्कासी कुराहरुको उतार चढाब हुन थाल्यो र चौतारीमा पुगेपछि उ थचक्क बसेर बिचार गर्न थाल्यो / उ सोच्न थाल्यो सम्झना सार्है नरम मिजास भएकी र उनको शिल स्वभाब सबै राम्रो भएको कारण शायद उनीहरु मांसाहारी न भएर पो रहेछन कि आदि आदि /
त्यो रण बहादुर भन्ने कस्तो किसिमको मानिस होला /सम्झनाको आमालाई एकपल्ट देख्न पाए पनि कस्ती कस्ती छिन भनेर थाहा हुन्थियो , खयर जे भए पनि गाउमा त छिटो बराबार गरिहाल्छन /कथंकदाचित केहि भै हालेमा यो गाउलाई दुबैले सदाको लागि छोड्नु पर्ने तर्कनाहरु उसको मनमा आउन थाले / दस कक्षामा पढ्दा टेस्ट परीक्षा पुर्ब उनले सुरेशको नागरिक शास्त्र किताब सापट मागेर जाँचको तयारी गरेकी र किताब फर्काउन आउदा उनले भनेकी थिइन् ''तपाइको किताब पाएर मैले जाँचमा सबै प्रस्न हरु राम्रो संग हल गर्न सकें,धन्यबाद है सुरेश जी ,धन्यबाद '' यो कुरा उनले कति मिठो स्वरमा भनेकी थिइन् ,यो पनि सुरेशले सम्झ्यो /अनि उ भन्ठानथ्यो - अरु जो संग पनि त किताप लिन सक्थी नि मसंगै बाट किन सापट लिन आएकी ? उसले यसको भाबार्थ पत्ता लाउन खोज्यो अनि राजनीति बिषयमा सम्झनाको बिशेस अभिरुची भएकै कारण सुरेशले आफ्नो मनमा भाबी राजनीतिको ढाचा कोर्न थाल्यो र संगै लागेर दुवै जनाले देशमा विद्यमान जातीय कुप्रथा हटाउदै अन्तरजातीय बिबाह गरी आन्दोलनमा लाग्ने अठोट गर्न लाग्यो / अनि निस्कर्षमा पक्कैपनि मलाई मन पराएकी छ भनेर उसले फेरी एकपल्ट नागरिक शास्त्रको किताप झिकेर सम्झनाको बारेमा तल्लिन भयो / क्रमश....
सुरेश र सम्झनाको घर एकै ठाउमा न भए पनि उनीहरु दुवै जना आठ कक्षाको देखि संगै पढ्दै आएका हुन् /
सुरेशका बाबुको पेशा साधारण खेति पाति र गाउको पुरेत्याई नै मुख्य भएकाले यौटा मात्र छोरालाई गाउकै पाठशालामा
भर्ना गरि दिएका थिए / तर सात कक्षा पास गर्नासाथ सुरेशले गाउ छाडेर जिल्ला सदर मुकाम को हाई स्कूलमा आठ कक्षाको पढाइ पढ्न जानु पर्यो / पण्डित सोमनाथ ले पनि जिन तिन पाठशालाको खर्च जुटाएर छोरालाई हाई स्कूलमा
पढाउने इरादा राखेका थिए /
ता पनि अंग्रेजी स्कूलमा न पढाइ आफ्नो पेशा संग सम्बन्धित कर्म काण्ड तिर नै लगाउने बिचार उनको थियो /हुँदा हुँदै सुरेश र सम्झना दुबैले टेस्ट पास गरे / एस यल सी परिक्षा दिनु पूर्व उनीहरुको एक अर्कासंग भेट भएको थिएन / परिक्षा दिने क्रममा फेरी एकपल्ट सुरेश र सम्झना संगै भए /
सम्झना लजालु स्वभावकी, संधै गम्भीर मुद्रामा रहने र कसैसंग पनि बढ्ता हेलमेल गर्दैन थिन / समयानुसार शिक्षा प्राप्त गर्दै जाँदा आत्मा बिस्वास बढ्नुको बदला उनि हीन भावना को शिकार हुँदै गईन / बढ्ता सोच्ने र सोचेर मात्र अघि बढ्ने उनको आदत थियो /
एकदिन उनले अकस्मात सुरेशलाई सोधिन ''तपाइको घर कहा हो''? सुरेशले यो कुरा उनलाई सोध्न धेरै पहिले देखि जमर्को गरिरहेकै थियो तर आंट गर्न सकेको थिएन /मुसुक्क हाँसेर उल्टै प्रति प्रस्न गर्यो र उसले भन्यो ''तिम्रो कहा हो नि भनन पहिले '' दुबैबाट प्रस्न मात्र गरियो /उत्तरमा दुबैजनाले जवाफ फर्काएनन /यस एल सी परिक्षा सकियो / दुवै आफ्नो आफ्नो बाटो लागे / परिक्षा सकिए पछी सुरेशलाइ रिजल्ट न भएसम्म उनका बाबुले कर्म काण्ड र केहि संस्कृत को अध्ययन गर्ने तिर सल्लाह दिएका थिए / आफुलाइ यजमान सगाउ पगाउ हुन्छ भनेर सुरेशलाई कहीं न पठाउने बिचार उनको थियो /
उतातिर सुरेशले भने संगै एस एल सी गरेकाले कलेजमा पनि सम्झना संगै हुने अनुमान लगाउन थालि सकेको थियो किन कि पढाइमा दुवै जना उत्तिकै जेहेन्दार थिए /
समय बित्दै जाँदा सुरेशले पनि बाबुको पेशागत काममा हाते मालो गर्न थालिसकेको थियो / एक दिन सोमनाथ्लाई सप्ताहको सिलसिलामा जिल्ला बाहिर हप्ता दस दिन बिताउन पर्ने भयो /घर तर्फको यजमान हरुको तिथि पर्व टिपोट बनाएर जिम्मा दी उनि त्यस तर्फ लागे / एक हप्ताको लागि सुरेशलाई जिम्मेबारी आइपर्यो /यसै सिलसिलामा सुरेशलाई एक दिन एका बिहानको बाटो काटेर याजमान्कहा श्राद्ध गराउन जान पर्ने भयो / पहिले न गएको गाउ ठाउ भएकोले उ यजमानको नाम थर खोज्दै बाटो लाग्यो / बीच बाटोमा पुगेपछि उसले यौटा खरको छाना भएको घर देखेर उतैतिर लाग्यो/ घरनेरै पुगेपछि उसले पिढीमा यौटी बुढी आमा लुगा सिएर बसिरहेकी देख्यो र नजिकै गएर सोध्यो
''आमा,कटर बोटे माइला अर्जेलको घर जाने बाटो थाहा छ तपाइलाई ''
''थाहा छ बाबु .यहाबाट सिधै जाउ र धारा काटेपछि तलतिर झर्नु ,दुइ घर छाडेर तेस्रो घर उनको हो / किन र बाबु,कहाबाट आएका हौ ''/ भनेर प्रतिप्रश्न गर्दै थिइन् यतिकैमा घर भित्रबाट एउटी युवती बाहिर निस्किइन / उसले झट्ट देख्यो र यसो अक्मकायो / तर ति केटि तुरुन्तै भित्र पसिहालिन / सुरेशलाइ देख्नासाथ न मालुम चिनिन कि चिनिनन ,तर उसले सम्झना पो रहिछन भनेर चिनी हाल्यो / '' हस आमै म लागें'' भनेर आफ्नो बाटो लग्यो / बाटोमा उ बिचार गर्दै सोच्न थाल्यो / के मैले त्यहा सम्झनालाई नै देखेको हुँ त ?
के तिनको घर त्यहि त्यहि हो त ? दमैकी छोरी हुन त यिनी आदि आदि /
सुरेशको नौ कक्षा देखि टेस्ट परिक्षा सम्म घनिष्ठ साथि भएर पढेकी सम्झनाको बारेमा उसले यो भन्दा पहिले नै कलेज पनि यौटै हुने सम्भाबनाले मनमा एक किसिमको तासको घर बन्न शुरु भै सकेको थियो / गाउमा प्राइमरी स्कूल पढ्दा उसको गाऊ र सम्झनाको गाऊ छुट्टा छुट्टै भएको हुनाले पनि सम्झनाको बारेमा केहि लख काट्न सकेको थिएन उसले /उसलाई याद आयो कि टेस्टको रिजल्ट हेर्न जादा एक पल्ट सम्झनाले तपाइको घर कहाँ हो भनेर सोधेकी थिइ /तर उसले त्यसै टारेको थियो / कलेज पछिको पढाइमा दुबैको चाहनामा कलेज यौटै हुने अठोट मनमा राखेर त्यसै अनुसार गर्ने उ चाहन्थ्यो / आज त्यहा सम्झनालाई देख्दा उ कता कता सपनामा पो रहेछु जस्तो भान पर्न थाल्यो उसलाई /
आफु ताक्छु मुढो बन्चरो ताक्छ घुँडो भन्ने उखान झैँ भई उसलाई /
यतिकैमा उ जजमान कहा पुगेर बाबुको आज्ञा अनुसार काम गर्न थाल्यो / काम सिध्याएर अलि पर सम्म बाटोमा यो झोली बोकेर गुरुलाई पुर्याएर आउ छोरा भनेर माइलो अर्ज्यालले १० बर्षको छोरा संतनुलाई साथ् लगाई पठाइदिए / सुरेशले त्यो गाउको आनीबानी संतनु संग बुझ्ने मौका पायो र छोटै भएपनि त्यो गाउको बारेमा जानकारी लियो /बास्तबमा तिनी सम्झना नै रहिछन र उनको बाबु रणबहादुर परियार खाडीमा काम गर्न गएको र सम्झनाको घरमा हजुरआमा र आमा संग बसेर पढाई चालु राखेको कुरा थाहा पायो /पेशाबाट त्यति सारो स्कूल थेग्न सक्ने आर्जन न हुँदा पनि बाबुले खाडीबाट पढाइ खर्च धानी रहेको कुरा उसले बुझ्यो /
संतनुले उसलाई सम्झनाको बारेमा धेरै कुरा बतायो र यो पनि थाहा पायो कि उनीहरु दमै जाति भएपनि अरु जस्तो न भएर घरमा सबै शाकाहारी , धर्म कर्म प्रति झुकाब भएका र गाउभरी यहि सदाचारको कारण सबैमा चर्चित रहेको जानकारी पायो / खोला तरिसके पछी संतनुले हस त गुरुजी म जान्छु अब भनेर फर्कियो /
सुरेशको मनमा एक्कासी कुराहरुको उतार चढाब हुन थाल्यो र चौतारीमा पुगेपछि उ थचक्क बसेर बिचार गर्न थाल्यो / उ सोच्न थाल्यो सम्झना सार्है नरम मिजास भएकी र उनको शिल स्वभाब सबै राम्रो भएको कारण शायद उनीहरु मांसाहारी न भएर पो रहेछन कि आदि आदि /
त्यो रण बहादुर भन्ने कस्तो किसिमको मानिस होला /सम्झनाको आमालाई एकपल्ट देख्न पाए पनि कस्ती कस्ती छिन भनेर थाहा हुन्थियो , खयर जे भए पनि गाउमा त छिटो बराबार गरिहाल्छन /कथंकदाचित केहि भै हालेमा यो गाउलाई दुबैले सदाको लागि छोड्नु पर्ने तर्कनाहरु उसको मनमा आउन थाले / दस कक्षामा पढ्दा टेस्ट परीक्षा पुर्ब उनले सुरेशको नागरिक शास्त्र किताब सापट मागेर जाँचको तयारी गरेकी र किताब फर्काउन आउदा उनले भनेकी थिइन् ''तपाइको किताब पाएर मैले जाँचमा सबै प्रस्न हरु राम्रो संग हल गर्न सकें,धन्यबाद है सुरेश जी ,धन्यबाद '' यो कुरा उनले कति मिठो स्वरमा भनेकी थिइन् ,यो पनि सुरेशले सम्झ्यो /अनि उ भन्ठानथ्यो - अरु जो संग पनि त किताप लिन सक्थी नि मसंगै बाट किन सापट लिन आएकी ? उसले यसको भाबार्थ पत्ता लाउन खोज्यो अनि राजनीति बिषयमा सम्झनाको बिशेस अभिरुची भएकै कारण सुरेशले आफ्नो मनमा भाबी राजनीतिको ढाचा कोर्न थाल्यो र संगै लागेर दुवै जनाले देशमा विद्यमान जातीय कुप्रथा हटाउदै अन्तरजातीय बिबाह गरी आन्दोलनमा लाग्ने अठोट गर्न लाग्यो / अनि निस्कर्षमा पक्कैपनि मलाई मन पराएकी छ भनेर उसले फेरी एकपल्ट नागरिक शास्त्रको किताप झिकेर सम्झनाको बारेमा तल्लिन भयो / क्रमश....
No comments:
Post a Comment